İş yerindeki sorunlar nadiren bir gecede ortaya çıkar. Genellikle önce küçük işaretler olur: ruh halinde, enerjide ya da davranışta bir değişiklik. Bir yönetici ya da İK bunları erken fark ederse yardım etmek daha kolaydır, nedenleri azaltmak veya ortadan kaldırmak da kolaylaşır (HSE, 2024). Performansın sert biçimde düşmesini beklemek ise çoğu zaman kişinin zaten tükendiği ya da ayrılmayı düşündüğü anlamına gelir.
Kişide görülen işaretler
- Davranıştaki değişiklikler: daha fazla izin almak, işe geç gelmek, daha gergin ya da huzursuz olmak.
- Düşünce ve duygulardaki değişiklikler: ruh hali dalgalanmaları, başkalarından uzaklaşma, motivasyon, bağlılık ya da özgüven kaybı ve ağlama, alınganlık ya da öfke gibi daha güçlü duygusal tepkiler (HSE, 2024).
Tek bir işaret tek başına pek bir şey ifade etmez – herkesin kötü bir haftası olur. Önemli olan, kişinin alışılmış halinden farklı olan ve bir süre devam eden değişikliktir.
Ekipte görülen işaretler
Bazen sinyaller tek bir kişiden değil, gruptan gelir: daha fazla tartışma, daha fazla ayrılan çalışan, daha fazla hastalık izni, daha düşük performans ve daha fazla şikâyet (HSE, 2024). Bunlar genellikle işin kendisindeki bir şeye işaret eder – iş yüküne, belirsiz rollere ya da ekibin yönetilme biçimine. Bu durumda tek bir kişiye yardım etmek yetmez; koşulların değişmesi gerekir.
Yönetici ne yapabilir?
- Fark et, teşhis koyma. İşaretlerin birçok nedeni olabilir. Yöneticinin rolü değişikliği görmektir, onu etiketlemek değil.
- Erken konuş. Sakin, birebir bir sohbet – “Fark ettim ki… nasılsın?” – çoğu zaman kapıyı açar. Dinlemek, tavsiye vermekten daha önemlidir.
- İşin kendisini kontrol et. Neden iş yükü, çatışma ya da belirsiz roller olabilir (bkz. “Sorun nerede?”).
- Yönlendir. Şirketin danışmanlık hizmetini veya bir psikoloğu öner (bkz. “İK, yönetici, koç mu yoksa psikolog mu?”).
Bu neden önemli?
Depresyon ve kaygı dünyaya her yıl yaklaşık 12 milyar iş gününe mal oluyor. Dünya Sağlık Örgütü ilk kez yöneticilerin iş yerindeki sıkıntıyı fark etmeleri ve buna yanıt vermeleri için eğitilmesini öneriyor (WHO, 2022). Erken ilgi az maliyetlidir – çoğu zaman yalnızca bir sohbettir. Geç ilgi ise hem kişi hem de şirket için çok daha pahalıya mal olur (bkz. “İzin mi, sohbet mi?”).
Kaynakça
Health and Safety Executive. (2024, June 4). Signs of stress [Stres belirtileri]. https://www.hse.gov.uk/stress/signs.htm
World Health Organization. (2022). WHO guidelines on mental health at work [DSÖ iş yerinde ruh sağlığı kılavuzu]. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789240053052
Fotoğraf: “Workplace trend: Learning and development”, John Eilermann
Bir yanıt yazın